Chuyển đến nội dung chính

ZOLTAN KODALY, NHÀ GIÁO DỤC ÂM NHẠC LỖI LẠC CỦA THẾ KỶ XX

 Zoltan Kodály(đọc là zôn tan kô đai) sinh ngày 16 tháng 12 năm 1882 ở Kecskemét, Hungary. Tuy sinh ra trong một gia đình âm nhạc nhưng sở thích ban đầu của ông lại là nghiên cứu văn học. Vì ông bố là quan chức đường sắt nên gia đình Kodály có cuộc sống khá lưu động: từ năm 1884 đến năm 1891 họ sống ở Galánta (về sau được lưu danh trong các vũ khúc cho dàn nhạc mà Kodály dựa trên âm nhạc dân gian của vùng này), sau đó chuyển đến Nagyszombat (nay là Trnava, Slovakia) và ở đây, Zoltán học violin, piano và hát trong dàn hợp xướng nhà thờ - một giới thiệu đầu tiên về tầm quan trọng của hát hợp xướng. Cậu khám phá các tổng phổ trong thư viện âm nhạc của nhà thờ, tự học đàn cello và tham gia cho “đủ chân” ở các buổi tối tứ tấu gia đình của ông bố. Zoltan đã sáng tác ngay từ khi còn trẻ: năm 1897 khi 15 tuổi, dàn nhạc của trường đã trình tấu một bản overture của anh, năm sau đó là bản Thánh Lễ viết cho dàn hợp xướng và dàn nhạc.

Năm 1900, Kodály học ngôn ngữ hiện đại tại Đại học Khoa học ở Budapest, nhưng tiếng gọi của âm nhạc tỏ ra quá mạnh mẽ. Năm 1906 ông ghi danh học tại Học viện Âm nhạc, sau đó hoàn thành bằng Tiến sĩ với luận án mang tên"Cấu trúc phân đoạn của các bài dân ca Hungary". Lúc này ông đang sáng tác rất sung và niềm say mê các bài hát dân gian Hungary đã đưa ông đến nhiều chuyến điền dã ở các vùng quê Hungary, nơi ông và người bạn thân Béla Bartók cùng nhau sưu tầm các bài dân ca. Mặc dù họ đã xuất bản bộ sưu tập chung đầu tiên từ rất sớm nhưng phải đến năm 1951, ấn bản có phê bình toàn diện về các bài dân ca Hungary của họ mới xuất hiện.

Sau khi lấy bằng Tiến sĩ triết học và ngôn ngữ học, Kodály tới Paris rồi học với Charles Widor và khám phá âm nhạc của Claude Debussy. Năm 1907 ông trở về Budapest và  được bổ nhiệm làm giáo sư lý thuyết và sáng tác âm nhạc tại Học viện Liszt danh tiếng. Kodály đã giảng dạy ở đó phần lớn cuộc đời mình và sau khi nghỉ hưu cương vị giáo sư, ông trở lại làm Giám đốc Học viện vào năm 1945.

Bên ngoài Hungary, các sáng tác của Kodály bắt đầu được chú ý vào khoảng năm 1910 và tạo ảnh hưởng nhờ các buổi hòa nhạc giới thiệu âm nhạc của Bartók và Kodály. Bước đột phá thực sự đến vào năm 1923 với đơn đặt viết cho lễ kỷ niệm 50 năm hợp nhất hai thành phố Buda và Pest. Kết quả là bản Psalmus Hungaricus, một bản phổ nhạc hùng hồn trên phiên bản tiếng Hungary của Thánh vịnh LV từ thế kỷ XVI. Tác phẩm này đã giúp Kodály trở thành một nhà lãnh đạo văn hóa quốc gia và một nhân vật có vị thế quốc tế. Vở đầu tiên trong số hai vở opera tiếp theo, Háry János (1926) và Spinning Room (1932), đã mang lại một tổ khúc nhanh chóng trở nên phổ biến trên toàn thế giới, cũng như các sáng tác cho dàn nhạc Dances of   Marosszék (1930) và Dances of Galánta (1933), tất cả đều trình bày một phong cách dân tộc Hungary đích thực và phong cách này đã trở nên nổi tiếng trên trường quốc tế. Các tác phẩm viết cho dàn nhạc khác của ông bao gồm Concerto for Orchestra (1939–40), Symphony(1957–61) và một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông – “Các biến khúc trên một bài dân ca Hungary” (1938–39) được biết đến nhiều hơn với tên “Peacock Variations”. Trong số các sáng tác cho hợp xướng-dàn nhạc của ông, Missa Brevis (1942–44) và  Te Deum of Buda Castle (1936) cũng được đánh giá cao.

Danh tiếng của Kodály trên cương vị nhà giáo dục âm nhạc gần như ngang bằng với danh tiếng trên tư cách nhà soạn nhạc. Ông rất quan tâm đến các vấn đề giáo dục âm nhạc và đã viết rất nhiều nhạc giáo dục cho trường học cũng như sách về chủ đề này. Hoạt động của ông trong lĩnh vực này đã có ảnh hưởng sâu sắc đến việc giáo dục âm nhạc cả trong và ngoài quê hương ông. Mặc dù đôi khi ông được thừa nhận là người tạo ra 'Phương pháp Kodály', nhưng đây là một cách gọi sai vì Kodály thực sự không nghĩ ra một phương pháp toàn diện. Thay vào đó, ông đặt ra một bộ nguyên tắc cho việc giáo dục âm nhạc.

Năm 1945, ông trở thành chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật Hungary và năm 1962 nhận Huân chương Cộng hòa Nhân dân Hungary. Ngoài ra ông còn đảm nhiệm các vị trí Chủ tịch Hội đồng Âm nhạc Dân gian Quốc tế và Chủ tịch Danh dự của Hiệp hội Giáo dục Âm nhạc Quốc tế. Ông qua đời tại Budapest vào ngày 6 tháng 3 năm 1967.

23/3/2024

Nhân đang nghe toàn bộ sáng tác của ông:

https://open.spotify.com/artist/7MjAFDEchgyC28I0asclTE?si=ubq27xpyTCGiSQeoWja2Bw

Trịnh Minh Cường dịch từ  iks.hu

Nhãn:

Nhận xét

Đăng nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

MỘT SỰ THẬT VỀ FERDINAND CARULLI Ở VIỆT NAM

  Nhân ngày sinh của ông 20/2/1770 Với đại đa số những người Việt nam có chút ít hiểu biết về guitar, khi nghe ai đó nói “học guitar cổ điển" thì họ sẽ hỏi ngay: Học giáo trình Carulli à? Đối với họ Carulli (1770-1841) và guitar cũng như Honda và xe máy hay Sony và hàng điện tử vậy. Điều này cũng dễ hiểu nếu đi ngược dòng thời gian một chút. Vào khoảng giữa thế kỷ 20 khi cây guitar bắt đầu xuất hiện ở Việt nam cùng các nhạc cụ phương Tây và dòng tân nhạc, những người học guitar đầu tiên không có giáo trình nào khác ngoài hai cuốn của F. Carulli và M. Carcassi, Carulli có phần được ưa chộng hơn. Rồi họ tiếp tục truyền cho thế hệ sau và quy trình này vẫn tiếp diễn đến tận bây giờ. Hai cuốn giáo trình này đương nhiên hay vì nó tồn tại suốt từ thế kỷ 18 đến giờ không chỉ ở Việt nam. Cuốn giáo trình của F Carulli là cuốn giáo trình đầu tiên trong lịch sử guitar. Từ đó đến nay ngành sư phạm guitar đương nhiên đã thay đổi rất nhiều cùng tiến trình chung của kỹ thuật diễn tấu guitar và ...
Đăng nhận xét
Đọc thêm

NĂM NHẠC SƯ LÀM THAY ĐỔI DIỆN MẠO CỦA NHẠC CỔ ĐIỂN PHƯƠNG TÂY

Âm nhạc cổ điển phương Tây có một bề dày lịch sử với nhiều thời kỳ khác nhau. Mỗi thời kỳ đều có những nhạc sĩ lớn với đóng góp quan trọng. Họ là những nhà soạn nhạc, nghệ sĩ biểu diễn hay nhà lý luận. Các tác phẩm hay trình độ diễn tấu điêu luyện của họ đã làm thay đổi quan điểm âm nhạc của thính giả cũng như giới chuyên môn. Do đó, nên âm nhạc luôn được làm mới và phát triển không ngừng. Thính giả dễ dàng ghi nhớ tên tuổi những nhà soạn nhạc và nghệ sĩ nhưng ít ai để ý  những người thầy của họ.  Tạp chí âm nhạc BBC đã đề xuất năm người thầy nổi bật nhất lịch sử âm nhạc cổ điển phương Tây. Xin được giới thiệu năm bậc danh sư này cùng các học trò của họ. 1. Simon Sechter (1788-1867) sinh ra ở Friedberg (Frymburk), Bohemia, sau thành một phần của Đế chế Áo. Năm 1804 ông chuyển đến Vienna. Năm 1810, ông bắt đầu dạy piano và hát tại một học viện dành cho học sinh khiếm thị. Năm 1851 Sechter được bổ nhiệm làm giáo sư sáng tác tại Nhạc viện Vienna. S. Sechter có nhiều sinh viên thà...
Đăng nhận xét
Đọc thêm

BEETHOVEN, BẢN ANH HÙNG CA CỦA SỐ PHẬN

        Khác với không ít  người yêu Beethoven, bản nhạc đầu tiên của ông tôi được nghe không phải là Fur Elise hay Sonata Ánh Trăng mà là Minuet in G trong một bộ phim nào đó: https://youtu.be/wbwUBlYU9eQ?si=4ZzL1EB223VeQzoL    Tất nhiên khi xem phim chưa biết tên cũng như tác giả của bản nhạc. Mãi về sau khi được đi học guitar tình cờ nhận ra thầy mình đang tập bản này và khi đó   mới biết tác giả là Beethoven. Trước khi có cơ hội để thưởng thức âm nhạc của ông nhiều hơn Minuet in G tôi được đọc cuốn sách của A-lơ-svang viết về của đời và sự nghiệp của ông. Đó là khi tôi đang học cấp 2 và cuốn sách đó là một trong những cuốn sách hay nhất tôi từng đọc. Cuốn sách có trích dẫn một số dòng nhạc để minh họa cho các tác phẩm được đề cập. Sau khi học guitar một thời gian tôi tự chơi được các trích dẫn đó và thấy câu chuyện sinh động hẳn lên. Đồng thời tôi cũng ước giá mà được nghe chính những bản nhạc này thì còn tuyệt vời hơn nhiều. Cách đây ít năm...
Đăng nhận xét
Đọc thêm