JULES MASSENET

 Tên đầy đủ là Jules-Émile-Frédéric Massenet sinh ngày 12 tháng 5 năm 1842 tại Montaud, Pháp và mất ngày 13 tháng 8 năm 1912 tại Paris. Ông là nhà soạn nhạc opera hàng đầu của Pháp với chất âm nhạc trữ tình, đôi khi đa cảm, gợi tình và tính sân khấu cao. Là con trai của một nhà sản xuất đồ kim khí giàu có và một nữ nghệ sĩ piano nghiệp dư có tài, người đã dạy ông những bài học piano đầu đời. Mới 11 tuổi, Massenet đã được nhận vào học ở Nhạc viện Paris và theo học sáng tác với nhà soạn nhạc opera nổi tiếng Ambroise Thomas. Năm 1863 khi 21 tuổi, Massenet đã đoạt giải sáng tác danh giá Grand Prix de Rome với cantata David Rizzio. Từ thành công của vở opera La Grand ’Tante(Người dì vĩ đại) vào năm 1867, ông bắt đầu sự nghiệp của một nhà soạn nhạc opera và nhạc nền. 24 vở opera của ông được đặc trưng bởi một phong cách du dương Pháp rất thanh nhã. Vở Manon(viết năm1884, kịch bản của Henri Meilhac và Philippe Gille dựa trên tiểu thuyết của Abbé Prévost) được nhiều người coi là kiệt tác của ông. Vở opera này, đặc trưng bởi giai điệu gợi cảm và khả năng nhân cách hóa điêu luyện, sử dụng leitmotif(motif chủ đạo) để xác định và mô tả tính cách của các nhân vật chính cũng như cảm xúc của họ. Trong các đoạn recitativo(hát nói), ông sử dụng biện pháp khác thường là lời nói trên phần đệm nhẹ nhàng của dàn nhạc: https://open.spotify.com/album/7EUAz9JMA2X8XWvSN6qReH?si=o9chvN0TQ_q1YvEvZyC00A  

Còn những vở opera khác của ông cũng rất thành công là Le Jongleur de Notre-Dame (Người tung hứng ở nhà thờ Đức Bà viết năm1902), Werther (1892; theo tiểu thuyết của Goethe), và Thaïs (1894). Trích đoạn “Méditation” viết cho violin và dàn nhạc trong vở Thaïs là trích đoạn nổi tiếng nhất của Massenet và là một tiết mục tiêu chuẩn của các nghệ sĩ violin: https://open.spotify.com/track/0XfFRLi9G87t57kqZAzeef?si=b22d0baefdf94c14

Một số vở opera của Massenet phản ánh sự kế thừa của thị hiếu opera đương đại. Ví dụ, Le Cid (1885) mang đặc điểm của opera lớn của Pháp; Le Roi de Lahore (1877, Vua xứ Lahore) phản ánh chủ nghĩa phương Đông – một sự quyến rũ với những vật lạ châu Á - cũng thịnh hành trên thị trường nghệ thuật Âu Mỹ thế kỷ 19; Esclarmonde (1889) cho thấy ảnh hưởng của Richard Wagner; và La Navarraise (1894) chịu ảnh hưởng bởi phong cách thịnh hành ở cuối thế kỷ 19 -  verismo, chủ nghĩa hiện thực. Về nhạc nền, Massenet đặc biệt thành công với vở kịch Les Érinnyes (Các nữ thần tóc rắn, 1873) của Leconte de Lisle, trong đó có trích đoạn rất nổi tiếng “Élégie” được chuyển soạn thành nhiều hình thức diễn tấu khác nhau: https://open.spotify.com/track/1Z7Fm3IKIIvJTWgQznuLPN?si=48ab3e1f7dae44db

 Năm 1873, ông sán tác oratorio Marie-Magdeleine, sau này được trình diễn như một vở opera. Tác phẩm này thể hiện sự pha trộn giữa cảm xúc tôn giáo và sự gợi cảm thường thấy trong âm nhạc của Massenet. Ngoài ra ông còn sáng tác 200 ca khúc nghệ thuật, một piano concerto và một số tổ khúc cho dàn nhạc.

Ở cương vị giáo sư sáng tác ở Nhạc viện Paris từ năm 1878 đến 1896, Massenet đã tạo ra ảnh hưởng lớn với các sinh viên thành đạt như Gustave Charpentier, Ernest Chausson, Reynaldo Hahn và Gabriel Pierné.

5/8/2022, nhân đang nghe toàn bộ tác phẩm của ông.

Trịnh Minh Cường dịch từ britanica