ENRIQUE GRANADOS

 

 Khi Enrique Granados đuối nước ở eo biển Manche vì cố gắng cứu vợ mình 100 năm trước, thế giới âm nhạc đã mất đi một nhà thơ vĩ đại của cây đàn piano. Một nhà phê bình đã viết: “Bàn tay ông vuốt ve phím một cách tinh tế đầy vẻ tâm linh, một sự độc đáo phi thường. “Chúng tôi đã chứng kiến ông say mê gây xúc động mạnh mẽ cho thính giả, làm họ giật nảy mình trước cây đàn piano với những nốt nhạc rung động mà hùng biện, những cảm xúc hài hòa giữa cảm hứng của tác giả và người diễn tấu đầy mê hoặc.” Ngoài nghệ sĩ piano tài năng  người đương thời còn biết đến một Granados như một nhà soạn nhạc tài năng. Granados chủ yếu được nhớ đến với hai tập tác phẩm từ những thành quả của sự nghiệp ngắn ngủi của ông. 12 vũ khúc Tây Ban Nha viết năm1888-90 hít thở thư thái bầu không khí của Tây Ban Nha và ngay lập tức được tôn vinh như những viên ngọc piano của ngừoi theo chủ nghĩa dân tộc ở trong và ngoài nước: https://open.spotify.com/album/0iPXdrPIDiFnvyjLu0hioQ?si=put8x3ChQT-AzkRoNuOFdQ   

Sáu bản phác thảo piano quan trọng và buồn vui lẫn lộn lấy cảm hứng từ các bức tranh của Goya có niên đại từ năm 1911 có thể là tác phẩm đỉnh nhất của ông và những người yêu âm nhạc thường đồng ý rằng: “Hiếm có âm nhạc nào lại mô phỏng được tinh thần của một nghệ sĩ thị giác hiệu quả đến như vậy.”

https://open.spotify.com/album/3plnm9wIxU9uHyuM1tXfzR?si=Vd5RdTZaT-ubSye5nVBnLg

Enrique Granados sinh ngày 27 tháng 7 năm 1867 trong một gia đình quân nhân tại gia ở Barcelona theo chủ nghĩa quốc tế. Thể hiện là một tài năng âm nhạc ngay từ khi còn nhỏ, Granados sớm được mở rộng chân trời nghệ thuật của mình thông qua một kỳ nghỉ ngắn nhưng có ý nghĩa lớn ở Paris. Ông trở thành một nghệ sĩ pano kiệt xuất được người Pháp ngưỡng mộ bởi sự tinh tế và kiềm chế, còn người Tây Ban Nha ngưỡng mộ vì sự nhiệt huyết đầy đam mê. Về mặt sáng tác, Granados tiếp tục tìm kiếm nguồn cảm hứng trong các sáng tác của Schumann, Chopin và Liszt đồng thời chú ý đến phần còn lại của bán đảo Tây Ban Nha. Từ năm 1890, Granados đã dành cả mười năm để xây dựng sự nghiệp kép cả biểu diễn và sáng tác. Một mặt, ông đã thành lập một nhóm tam tấu piano rất thành công với nghệ sĩ violin Bỉ Crickboom và nghệ sĩ cello trẻ Pablo Casals. ông cũng thành lập Hiệp hội Hòa nhạc Cổ điển ở Barcelona, một tổ chức sẽ trực tiếp dẫn đến việc thành lập trường dạy piano của riêng ông Academia Granados(Học viện Granados). Ngôi trường mang tên ông rất thành công và đã đào tạo ra một số nghệ sĩ diễn tấu xuất sắc âm nhạc của ông, nổi bật nhất trong số đó là Alicia de Larrocha.

Tuy Granados cố gắng tránh xa các yếu tố chính trị trong chủ nghĩa dân tộc Catalan, nhưng ông vẫn giữ mối quan hệ xã hội và thẩm mỹ chặt chẽ với môi trường và nguồn gốc văn hóa của mình. Vở opera đầu tiên trong số bảy opera của ông, María del Carmen, được sản xuất vào năm 1898 đã nhận được những ý kiến trái chiều ở Madrid và Barcelona. Nội dung dựa vào văn hóa dân gian miền nam Tây Ban Nha, nó còn pha trộn các kỹ thuật của dàn nhạc kiểu Wagner với phong cách thanh nhạc hiện thực(verismo) của Ý. Vì thành tựu opera đầu tiên này, nhà soạn nhạc đã được nhận Huân chương Carlos III, cơ bản là tước hiệu hiệp sĩ Tây Ban Nha. Một số tác phẩm sân khấu dựa trên văn bản tiếng Catalan của nhà văn đồng hương Apeles Mestres đã ra mắt ngay sau đó. Và một buổi hòa nhạc dành riêng cho các sáng tác của ông vào ngày 4 tháng 4 năm 1914 đã khiến Nhà hát opera Paris đặt ông chuyển các bản phác thảo piano Goyescas thành một vở opera. Vì không thể trình diễn ở châu Âu đang bị chiến tranh tàn phá, vở opera này đã được công  lần đầu tại nhà hát  Metropolitan Opera ở Thành phố New York vào ngày 28 tháng 1 năm 1916. Trên hành trình trở về, cuộc đời của ông đã kết thúc bi thảm khi một quả ngư lôi của Đức đánh trúng tàu của ông. Mặc dù được khen ngợi về phong cách âm nhạc Tây Ban Nha độc đáo và được cho là đại diện cho chủ nghĩa dân tộc trong âm nhạc, Granados đã để lại một di sản âm nhạc đa dạng và giàu chất thơ chủ yếu được truyền cảm hứng từ tình yêu lớn của ông đối với âm nhạc và nghệ thuật.

Âm nhạc Tây Ban Nha rất đậm màu sắc guitar. Cũng như âm nhạc của các nhà soạn nhạc Tây Ban Nha khác, âm nhạc của Granados chơi bằng guitar rất hợp, đến mức nghe như sáng tác gốc. Vì thế, các sáng tác của Granados có một chỗ đứng không thể thiếu trong nhạc mục Tây Ban Nha của các nghệ sĩ guitar.

Georg Predota đăng trên interlude hk 

10/5/2023

Trịnh Minh Cường dịch

Nhân bắt đầu nghe toàn bộ sáng tác của ông