NHỮNG VỞ OPERA VỀ NHÀ SOẠN NHẠC

 

Cũng như trong các vở kịch, nhân vật chính của các vở opera có thể là bất cứ ai, kể cả một nhà soạn nhạc. Thậm chí họ không phải là nhân vật hư cấu mà là nhà soạn nhạc có thật. Những vở opera đó là một cách để nhà soạn nhạc thể hiện sự ngưỡng mộ với đồng nghiệp của họ. Xin được giới thiệu 5 vở opera như vậy.  

1. Những câu chuyện của Hoffmann(The Tales of Hoffmann)  của nhà soạn nhạc người Pháp gốc Đức Jacques Offenbach(1819-1880). Đây là sáng tác nổi tiếng nhất của Offenbach và ông cũng không được dự buổi ra mắt tác phẩm của mình khi qua đời trước đó 4 tháng. Libretto do Jules Barbier viết dựa trên 3 truyện ngắn của Ernst Theodor Amadeus Hoffmann(1776-1822) – luật gia, nhà văn giả tưởng, nhà soạn nhạc, nhà phê bình âm nhạc người Đức thời Lãng mạn và Hoffmann cũng là nhân vật chính trong vở opera này. So với các opera kể sau đây thì opera này là vở opera độc đáo hơn cả vì nhân vật chính vừa là một nhà soạn nhạc vừa là tác giả gốc của chính câu chuyện.  

 2. Paganini  của nhà soạn nhạc người Áo - Hung Franz Lehár(1870-1048). Ông chủ yếu viết operetta và thành công nhất là vở Bà góa vui vẻ. Paganini là operetta 3 hồi về thiên tài violin người ý Niccolo Paganini(1782-1840). Vở diễn  kể về mối tình của nghệ sĩ violin quyến rũ và công chúa Élisa Bonaparte, cô em gái yêu nghệ thuật và sân khấu của Napoléon. Lehár đã sáng tác operetta này như một phương tiện cho tenor người Áo Richard Tauber trở nên nổi tiếng. Vở diễn được ra mắt tại nhà hát mang tên ông vua nhạc valse Johann Strauss, Vienna  vào ngày 30 Tháng 10 năm 1925. 

3. Benedetto Marcello của nhà soạn nhạc người Đức gốc Thụy sĩ Joachim Raff(1822-1882). Ông sáng tác khỏe và chịu ảnh hưởng từ nhiều phong cách khác nhau. Vào cuối sự nghiệp, ông quan tâm nhiều hơn đến phong cách baroque. Như để thể hiện sự ngưỡng mộ, ông đã viết vở opera về nhà soạn nhạc người Ý thời baroque - Benedetto Marcello(1686-1739). Marcello là người đa tài khi vừa là luật sư, thẩm phán, nhà văn và nhà soạn nhạc. Vở opera về tình yêu của nhà soạn nhạc với cô học trò xinh đẹp của mình kèm theo sự ghen tuông với một đồng nghiệp từ Đức. Chuyện tình đã kết thúc có hậu dù phải trải qua sóng gió.  

https://open.spotify.com/album/7vcSwygbg9WgKffEpwsHFG?si=aFdEiHRaRHOsh8n5SUploQ 

 

 4.  Franz Schubert  của nhà soạn nhạc người Áo Franz von Suppé(1819-1895). Suppé nổi tiếng trong lĩnh vực nhạc sân khấu với khoảng 30 operetta và 180 nhạc kịch hài, ballet và các tác phẩm sân khấu khác. Franz Schubert  là operetta 1 hồi về người đồng nghiệp cùng tên  Franz Schubert(1797-1828). Trở về Áo sau chuyến lưu diễn ở Hungary, Schubert thấy chán nản vì thất bại trong tình yêu. Đang đắm chìm trong nỗi chán chường ở nhà thì những người bạn của anh đến chơi. Đó là nhà thơ Mayrhofer, ca sĩ cung đình Vogl, chỉ huy hợp xướng Regenschori  Starker và nhà kinh doanh âm nhạc Cappi. Họ đã đưa ra các ý tưởng mới và thuyết phục Schubert trở lại Vienna. Những thảo luận về công việc đã giúp Schubert hào hứng trở lại.

5. Palestrina của nhà soạn nhạc, nhạc trưởng người Đức sinh ở Nga Hans Erich Pfitzner(1869-1949). Pfitzner tự nhận là người chống hiện đại. Ông nổi tiếng nhất với vở opera Palestrina  và Missa Papae Marcelli. Palestrina  là vở opera  dựa trên cuộc đời của nhà soạn nhạc lỗi lạc người Ý ở thế kỷ XVI Giovanni Pierluigi da Palestrina(1525-1594). Vở opera này không chỉ nói về công lao của Palestrina trong việc duy trì nghệ thuật đối vị qua tác phẩm Missa Papae Marcelli, mà còn nói về vai trò của âm nhạc trong cuộc Cải cách Tin lành ở châu Âu.  

27/8/2022

Trịnh Minh Cường