SỐ PHẬN SÁU NGƯỜI CON CỦA MOZART

 Vợ chồng Constanze và Wolfgang đã có với nhau  sáu người con, trong đó có 4 người mất khi chưa đầy một tuổi và chỉ có một người trở thành nhạc sĩ.

1- Raimund Leopold Mozart (17/6/1783 – 19/8/1783)

Khoảng một giờ sáng ngày 17 tháng 6 năm 1783,  Constanze chuyển dạ đứa con đầu lòng. Vừa hồi hộp chờ con ra đời, Wolfgang vừa sáng tác hai chương trong tứ tấu đàn dây Rê thứ. (Về sau Constanze kể rằng bản minuet Rê thứ lấy cảm hứng từ tiếng kêu đau đẻ của cô.) Năm giờ sau, Raimund Leopold Mozart đã chào đời: "một cậu bé khỏe mạnh, tròn trịa như một viên bơ", Wolfgang kể cho bố qua thư vào ngày hôm sau.

Hai người đặt tên đứa bé là Raimund theo tên chủ nhà của họ. Wolfgang muốn đặt tên đứa bé là Leopold, nhưng chủ nhà của họ đã đề nghị để ông làm cha đỡ đầu và Wolfgang cảm thấy không thể từ chối. Hoặc do anh yếu đuối, hoặc đó là một nỗ lực để thoát khỏi ảnh hưởng của ông bố. Vợ chồng Mozart đã thuê một vú em để chăm sóc cậu bé Raimund. “Trái với mong muốn của con nhưng không hoàn toàn trái với ý chí của con, họ đã mang một vú em đến thằng bé!” anh kể lại với bố mình. Trong suốt mùa hè năm 1783, Wolfgang đã lên kế hoạch đến thăm ông Leopold tại quê nhà Salzburg. Wolfgang không muốn rời khỏi Vienna chút nào, anh lo sẽ bị bắt vì đã nghỉ việc ở Salzburg  mà không xin phép tổng giám mục. Ông Leopold chế nhạo nỗi lo này mà cho rằng con mình chỉ không muốn gặp ông.

Cảm thấy có lỗi sau cáo buộc của bố, hai vợ chồng về  Salzburg sáu tuần sau khi đứa bé chào đời. Nhưng họ để Raimund ở lại Vienna, không ai biết vì sao và đứa bé ở lại với ai? Rồi Raimund đã mất vào giữa tháng 8 trước khi bố mẹ quay về từ quê nhà. Có rất ít thông tin về cách  Wolfgang và Constanze đối mặt với cái chết của đứa con đầu lòng của họ. Chị của Mozart cũng không đề cập đến điều đó trong nhật ký của bà. Vài tháng sau, Mozart viết cho Leopold, "Cả hai chúng ta đều rất buồn về thàng bé xinh xắn, đáng yêu và tội nghiệp của chúng ta." Và đó là ghi chép cuối cùng về cậu bé.

 

2- Karl Thomas Mozart (21/9/1784 – 31/10/1858)

Vài tháng sau, khoảng đầu năm 1784, Constanze lại mang thai và cô sinh Karl Thomas Mozart vào tháng 9. Khi Karl lên bảy thì bố mất. Về sau, ông có giả thuyết rằng bố mình đã bị đầu độc. Tất nhiên, khi đó ông chỉ là một đứa trẻ nên không thể chắc liệu điều đó có thật hay không. Ông học tại Praha và học nhạc với Franz Xaver Niemetschek, người viết tiểu sử Wolfgang Mozart đầu tiên, và nhà soạn nhạc František Xaver Dušek. Khi hai mươi mốt tuổi, Karl chuyển đến Milan và sống ở đó đến cuối đời. Karl đã nỗ lực theo đuổi sự nghiệp âm nhạc đến khoảng giữa hai mươi tuổi thì chuyển sang làm kế toán và biên dịch tiếng Ý. Từ bản quyền âm nhạc của ông bố Karl có đủ tiền để mua một điền trang ở thị trấn Valmorea, gần Hồ Como. Ông sống độc thân đến khi qua đời vào năm 1858 ở tuổi bảy mươi tư.

 

3- Johann Thomas Leopold Mozart (18/10/1786 – 15/11/1786)

Năm 1786, dự án âm nhạc lớn của Wolfgang là sáng tác và dàn dựng vở Đám cưới  Figaro, và vở diễn đã được công diễn vào tháng 5. Tháng 1 năm 1787, anh đến Prague để chỉ đạo dàn dựng tác phẩm này. Trong thời gian đó, Constanze sinh đứa con thứ ba nhưng cậu bé đã mất chỉ một tháng sau đó vì “Stickfrais”, một thuật ngữ y học nghĩa là khó thở. Có thể là do bệnh ho gà hoặc bệnh phổi.

 

4- Theresia Constanzia Adelheid Friedericke Maria Anna Mozart (27/12/1787 – 29/6/1788)

Ngay sau lễ Giáng sinh năm 1787, Constanze sinh  con gái đầu tiên và họ đặt cho cô bé một cái tên rất dài trong đó có tên Maria Anna để tỏ lòng tôn kính với bà chị của Wolfgang - Maria Anna Mozart, tên thân mật là Nannerl. Thật đáng thương, cô bé họ đã qua đời vì bệnh đường ruột vào mùa hè năm sau. Mùa hè này cũng là thời gian Mozart đã viết ba bản giao hưởng số 39, 40 và 41 cùng một số sáng tác thính phòng khác, một năng suất sáng tác khó tưởng tượng .

5- Anna Maria Mozart (sinh và mất ngày 16 tháng 11 năm 1789)

Mùa xuân năm 1789, Wolfgang rời Vienna khi Constanze đang mang thai. Anh đã mang một khoản nợ đáng kể và quyết định tổ chức hòa nhạc ở Dresden, Berlin và Prague để kiếm một khoản. Trong suốt một tháng sau khi anh đi không hề viết lá thư nào cho vợ khiến Constanze vô cùng đau khổ. Cuối cùng Wolfgang đã trở về Vienna và thấy Constanze bị loét chân. Liệu cô có hồi phục hay không? Theo bức thư của Wolfgang gửi cho bạn, anh kể rằng cô vẫn bình tĩnh đối mặt với số phận của mình, bất kể nó có thể là gì. May thay cô đã khỏe và vào quý ba, họ đã cùng  đã đến một khu nghỉ dưỡng suối nước nóng ở Baden. Anna Maria Mozart, con thứ năm và là con gái thứ hai của họ, chào đời vào giữa tháng 11. Cô được đặt tên theo bà nội quá cố mất từ năm 1778. Thật bi thảm, cô đã qua đời một giờ sau khi sinh và được chôn cất vào ngày hôm sau.

 

6 - Franz Xaver Wolfgang Mozart (26/7/1791 – 29/7/1844)

Con út của vợ chồng Mozart, Franz Xaver Wolfgang Mozart, chào đời vào mùa hè năm 1791. Mặc dù chỉ mới 5 tháng tuổi cậu đã mồ côi cha, nhưng đúng là giàu con út khó con út, cậu đã được thừa hưởng cái tên Wolfgang và là người nối nghiệp cha ông duy nhất trong sáu anh chị em.

Franz Xaver thể hiện năng khiếu âm nhạc từ nhỏ. Mặc dù anh trai nghĩ rằng bố họ có thể đã bị đầu độc, nhưng Wolfgang Con đã học với Antonio Salieri, người đôi khi bị coi là một nghi phạm. Đây chính là bằng chứng cho thấy Constanze không tán thành tin đồn đầu độc. Ông cũng học với Johann Nepomuk Hummel, một học trò thành đạt của bố.

Wolfgang Con công diễn lần đầu tại Vienna vào tháng 4 năm 1805 tại Nhà hát an der Wien, nơi Beethoven đã có nhiều buổi ra mắt sáng tác huyền thoại trong vài năm trước đó. Ông dành phần lớn sự nghiệp của mình để giảng dạy và lưu diễn các tác phẩm của người bố và của mình. Ông qua đời vài ngày sau sinh nhật lần thứ năm mươi ba của mình vì căn bệnh ung thư dạ dày. Bia mộ của ông có dòng chữ: “Hãy để tên của người cha thành văn bia cho ông, bởi lòng tôn kính của ông dành cho cha mình chính là cốt lõi cuộc đời ông.”

4/10/2024

Trịnh Minh Cường lược dịch từ interlude.hk