VÀI SUY NGHĨ VỀ TIÊU CHÍ THỂ HIỆN TÁC PHẨM ÂM NHẠC ĐÚNG TINH THẦN TÁC GIẢ

Đây là một tiêu chí thường được các nghệ sĩ và phê bình nhạc cổ điển đề cao. Trước tiên cần nhớ rằng nhạc cổ điển có một đặc trưng khá giống các nghệ thuật sân khấu là sáng tạo theo hai cấp: sáng tác và biểu diễn. Việc thể hiện tinh thần của tác giả gần như là lẽ đương nhiên nhưng mỗi nghệ sĩ biểu diễn cũng có tinh thần nghệ thuật riêng, đặc biệt khi thời đại của tác giả và nghệ sĩ biểu diễn khác xa nhau do cách biệt về thời gian. Không chỉ khác mà còn có thể có những yếu tố xã hội đối ngược nhau.

Các tổng phổ với chỉ dẫn chi tiết của nhà soạn nhạc trên bản nhạc quá đủ để thể hiện nó ở bất kỳ thời đại nào, đồng thời nó cũng đủ để tạo ra sự khác biệt giữa các nghệ sĩ biểu diễn khác nhau. Ngoài bản nhạc, hiểu biết của các nghệ sĩ về sự nghiệp, tính cách và đời tư tác giả cùng bối cảnh xã hội riêng  và bối cảnh sáng tác dễ tạo ra các cảm nhận khác nhau về tác phẩm. Bối cảnh sáng tác và bối cảnh biểu diễn khác nhau hoàn toàn là một thực tế không thể bỏ qua. 

Khác biệt về nhạc cụ

Trong thời Baroque, các nhà soạn nhạc viết cho đàn phím là harpsichord, nhạc cụ không tạo được âm thanh to nhỏ rõ rệt. Đến thời đại fortepiano rồi piano phổ biến, các sáng tác đó được chơi trên nhạc cụ mới có thể tạo ra âm thanh to nhỏ chênh lệch rất lớn  sẽ gần như trở thành các tác phẩm mới.

Phong cách diễn tấu của tác giả theo những tài liệu còn lưu giữ được

Theo cuốn Fryderyk Chopin, Cuộc đời và thời đại: Trái ngược với các đồng nghiệp như Liszt, Thalberg đang làm mưa làm gió ở Paris với tiếng đàn sấm sét, Chopin chơi theo kiểu ngược lại hoàn toàn. Sau khi dự một buổi gặp mặt ở một salon có Chopin chơi đàn ở đó, Liszt đã mô tả những buổi như thế là “nhà thờ Chopin”- một nhận xét đồng nghiệp không thể“đểu” hơn. Một nhà phê bình của tờ Le Courrier francais đã tường thuật rằng: Sự quyến rũ trong lối chơi của Chopin nằm ở tầm vi mô. Tài năng của anh sẽ được đánh giá chính xác nhất bởi những người ngồi ngay cạnh cây đàn.” Chúng ta hãy xét đến tiếng đàn sấm sét của các nghệ sĩ piano khi chơi nhạc Chopin ở thời đại sau công nghệ thu âm.

6/4/2026 

Trịnh Minh Cường